Eerste Hulp Bij Schrijfangst

Gepubliceerd door Suzanne Meijles

hulp bij schrijfangstSchrijfangst. Ik maakte er al vroeg kennis mee. Als mijn vader de opdracht had gekregen een voorwoord ergens voor te schrijven, trok hij zich een zondagmiddag terug. Met een schrijfblok, want computers waren er nog niet. Wij mochten niet storen.

Het resultaat na drie uur zwoegen: een berg met propjes. En een half beschreven A4 met behoorlijk wat doorhalingen en extra aantekeningen in de kantlijn.

Mijn vader was een ‘gummer’, een van de schrijftypes die ik onderscheid. Gummers zijn zeer perfectionistische schrijvers. Halverwege een zin die ze aan het typen zijn, schiet er een beter begin te binnen. Met als resultaat dat ze soms wel vijf of tien keer die zin opnieuw beginnen.

Waar je in het tijdperk voor de computer als gummer nog enig resultaat terug zag in een volle prullenbak, zie je nu, met dank aan de computer, niets meer terug. Dat betekent dat je na drie uur werken misschien 200 woorden hebt. Waar je ook nog eens niet tevreden over bent.

Waar komt schrijfangst vandaan? Volgens mij zijn er een paar oorzaken te onderscheiden:

Oorzaken van schrijfangst

Schrijfangst hangt samen met de angst om zichtbaar te worden. Als je schrijft en dat publiceert, maak je aan de wereld duidelijk wat jouw visie is. Dat maakt je in zekere zin kwetsbaar. Iedereen kan er iets van vinden. Wie zit er nou te wachten op wat jij vindt? Mijn eerste blogpost plaatste ik ook met zweet in mijn handen…

Schrijfangst hangt samen met perfectionisme. Perfectionistische schrijvers hebben een zeer strenge corrector op de schouder zitten die ingrijpt bij elke typefout of zinsconstructie die niet helemaal lekker loopt. Sommige schrijvers hebben vooraf al een beeld van het eindproduct. Alles wat ze schrijven, haalt het niet bij het eindproduct dat ze voor ogen hadden. Want het moet natuurlijk wel in 1 keer goed op papier staan.

Schrijfangst hangt samen met overtuigingen; gedachten die je jezelf hebt eigen gemaakt. Die je gelooft, ook al zijn ze misschien niet waar. Misschien denk je dat schrijven altijd  vanzelf gaat als je creatief bent. De kans op mislukken is dus groot als jij ervan overtuigd bent dat je niet creatief bent. Of je hebt op school van twee docenten of juffen gehoord dat je niet zo veel gevoel hebt voor taal. Dan denk je misschien dat je het niet kunt.

Schrijfangst verlamt je. En kan leiden tot uitstelgedrag: Als ik eerst mijn admnistratie, mail en facturen heb weggewerkt, heb ik tijd en rust om te schrijven. Daardoor blijft het in je hoofd zitten (‘oh ja, ik moet ook nog schrijven’). Zodat je jezelf flink omlaag haalt als je die geplande middag niet hebt geschreven.

 

Oplossingen voor schrijfangst

Er is zeker iets te doen aan schrijfangst. Hieronder vind je een paar suggesties die je kunnen helpen om productief te zijn en je schrijfangst de baas te worden:

1. Schrijf volgens een plan. Begin niet direct aan het eindproduct, maar zie het schrijven als een reis. Je kunt je niet laten ‘upbeamen’ naar het eindproduct. Deel het proces op in stukjes. Bepaal een onderwerp, zet de inhoud in hoofdlijnen uit, schrijf in etappes. En corrigeer pas als je hebt geschreven. Geniet van de reis!

2. Zoek een schrijfmaatje. Of maak een schrijfclubje. Als je met iemand samen werkt, kun je elkaar ondersteunen. Bepaal samen een deadline, zodat je verantwoordelijkheid naar elkaar creeert. Daarna kun je ook je tekst even aan iemand laten lezen voordat je hem wereldkundig maakt.

3. Realiseer je dat schrijven vooral ook gewoon hard werken is. Iedereen moet het leren. Het is net als met alle andere vaardigheden: oefening baart kunst. Een van de manieren om te leren is door een tekst die je heel goed vindt, over te schrijven.

Begrijp me niet verkeerd: ik propageer geen plagiaat. Nee, als je een tekst letterlijk overschrijft, krijg je gevoel voor de zinsconstructies. En voor de keuzes die de schrijver maakte toen hij schreef. Je zult zien dat het na het overschrijven gemakkelijker wordt die stijl te kopieren. Maar vertel natuurlijk wel je eigen verhaal.

4. Houd je interne criticus op afstand. Spreek jezelf toe. Bij mij helpt het door mezelf gerust te stellen. Ik denk: ‘deze zin is niet perfect, maar toch schrijf ik door, want misschien is de volgende zin of de zin erna wel goed’. En het grappige is: die eerste zin is inderdaad vaak niet fantastisch. Die schrap ik in de eerste correctieronde. Maar de tweede en derde zin zijn achteraf eigenlijk best vaak goed gelukt. Die waren er nooit gekomen als ik op die eerste zin was blijven hangen.

5. De angst om zichtbaar te worden, is universeel. Publiceren is eigenlijk hetzelfde als voor een groep je verhaal doen. Er is maar 1 remedie voor dit type schrijfangst: hem te aanvaarden. Ja, iedereen heeft in het begin last van zwetende handen en angst voor reacties. De enige manier om uit te vinden of anderen heel negatief zijn, is het te proberen. Maar pas op, je kunt er ook zomaar fans mee krijgen :-).

Wil je meer weten over schrijfangst? Het boek ‘Schrijven zonder vrees’ van T. Ijzermans en J. De Geus kan je misschien helpen.

Of kies je ervoor je schrijfangst te aanvaarden en gewoon te beginnen?

Wil je reageren? Graag! Hieronder kun je je reactie en ervaringen achterlaten.

 

© Suzanne Meijles

9 reacties op Eerste Hulp Bij Schrijfangst

  1. Noor Knaan schreef:

    Hoi Suzanne,

    Wat een mooi artikel heb je weer geschreven. Op mijn schouder zit ook een zéér strenge corrector. Dank dus voor je tips!

    Groeten, Noor

  2. Yvon le Beyeuc schreef:

    Beste Suzanne,

    Zeer herkenbaar je artikel! En wat mij betreft het beste artikel dat ik van je gelezen heb tot nu toe. Komt waarschijnlijk ook omdat ik mezelf er zo in herken.

    De persoonlijke twist i.c.m. de tips die je geeft maken het artikel wat mij betreft helemaal perfect :-).

    Groeten, Yvon

  3. Weer een goed artikel Suzanne!

    Erg herkenbaar ;-), dus bedankt voor alle tips. Ik ga ermee aan de slag!

    Hartelijke groet,
    Monica van der Pluijm

  4. Suzanne Meijles schreef:

    @ Noor en @ Monica, Dank voor jullie compliment. Succes met schrijven!

    @ Yvon, dank voor je reactie. Fijn om te lezen dat je de persoonlijke twist kan waarderen. Daar kan ik soms echt over twijfelen 😉 (“want wie zit er nou te wachten op mijn persoonlijke verhaal”). Jouw reactie is een steuntje in mijn rug!

  5. Hoi Suzanne,

    Wat een mooi artikel! En zo herkenbaar. Goede tips. En ook al heb je ze al eens gehoord, kennelijk laat ik me als schrijver heel gemakkelijk weer “vangen” door de oorzaken die jij in jouw artikel zo herkenbaar schetst.
    Groetjes, Marlène

  6. Barbara schreef:

    Hi Suzanne,
    Je blog roept veel herkenning op. Als ik voor mijzelf schrijf, dan kwam ik ook steeds weer die corrector en perfectionist tegen. Wat mij geholpen heeft is:
    tip 6: Ga schrijven schrijven schrijven. Plan een uur ergens in je werkweek, ga ervoor zitten, zet telefoons en mail uit en schrijf vervolgens alles op wat er in je hoofd opkomt. Zelfs als je alleen maar aaaaaaaaaapenooooootjes kunt typen of wat voor gekkigheid dan ook. Blijf schrijven en corrigeer niks, laat het allemaal staan. Je schrijft jezelf uiteindelijk door je blokkade heen. Althans: dat staat beschreven in het boekje Accidental Genius van Mark Levy (ik ben er nog in bezig).
    En tip 7: in het boek The Artists’ Way van Julia Cameron staat een vergelijkbaar principe als dat van het toevallige genie: Als je iedere dag drie ochtendpagina’s schrijft, ook op de manier van doorschrijven, niet stoppen, niet gaan nadenken over formulering of wat dan ook, en je houdt dat minstens een week (maar liever langer) vol, dan verander je je gedragspatroon van bang zijn voor het schrijven. ‘Schrijven’ wordt dan iets wat normaal gedrag is voor je.

    Tot schrijfs (of lees’)

  7. Suzanne Meijles schreef:

    @ Barbara Dank voor je toevoeging van tips 6 en 7. Ik heb deze tip ook al eens gegeven in het artikel “Wat te doen bij gebrek aan inspiratie”:

    http://www.protaal.nl/blog/2009/11/01/wat-te-doen-bij-gebrek-aan-inspiratie/

  8. Wat een heerlijk artikel Suzanne. Ik zie je vader zitten op zondagmiddag, schrijven is een Zeer Serieuze Aangelegenheid 😉

    Dank voor je goede tips. Nummer 4 is mijn favoriet. Nooit zo bedacht, maar het klopt inderdaad. Zin 1 schrap je gewoon en 2 en 3 zijn eigenlijk best aardig. Grappig, ik ga daar eens extra op letten.

Plaats jouw reactie.