Hoe schrijf je een slimme alinea?

Gepubliceerd door Suzanne Meijles

Wat is een alinea? Ik vraag het in bijna elke training die ik geef. Na een kleine stilte, komen de eerste antwoorden: een afgebakend stuk tekst, over één onderwerp, gescheiden door witregels. Toch zijn die ingrediënten niet voldoende om een goede alinea te schrijven. Daarvoor is meer nodig. Hieronder lees je wat een alinea tot een ‘slimme’ alinea maakt.

Omdat ik ‘slimme’ alinea schrijf, snap je natuurlijk al dat slimme alinea’s niet bestaan. Slimme schrijvers wel. Die schrijven alinea’s op zo’n manier dat de lezer meteen begrijpt waar die alinea over gaat. Er zijn drie belangrijke dingen die je moet weten om zo’n slimme alinea te maken:

 

1. Elke alinea bevat één kernzin.
In elke alinea staat één zin die de hoofdgedachte van de alinea bevat. Deze zin noemen we de kernzin. Zet deze kernzin aan het begin van de alinea. Dan weet de lezer direct waar die alinea over gaat.

De rest van de alinea gebruik je bijvoorbeeld om een voorbeeld te geven, een oorzaak-gevolgrelatie te beschrijven of een vergelijking te maken. Ook kun je de rest van de alinea gebruiken voor een anekdote, een definitie, een illustratie of een uitleg achter het ‘waarom’. De kernzin zorgt ervoor dat de lezer deze aanvullende informatie vlekkeloos begrijpt in de lijn van je verhaal.

Bijvoorbeeld:

Britten regelen zelf oude dag
De omstandigheden zijn in de UK wel anders dan hier: de pensioenuitkering (‘AOW’) is erg laag en ook vanuit bedrijfspensioenen stelt de pensioenopbouw meestal weinig voor. Werknemers moeten zelf dus wel ‘iets’ regelen voor hun oude dag. Of het alternatief is je hele leven blijven doorwerken. Sparen levert onvoldoende op, dus kiezen veel consumenten in de UK er voor om te gaan beleggen voor hun oude dag.
(Bron: blogartikel “In de UK beleggen ze wel”)

 

De kernzin in de bovenstaande alinea is “De omstandigheden zijn in de UK wel anders dan hier. De rest van de alinea legt die zin uit.

2. Een slimme alinea is niet te lang.
Hoeveel zinnen kun je schrijven over één (kern)zin? Meestal ben je met drie of vier zinnen wel uitgepraat over die ene zin. Zo telt elke alinea tussen de twee en zes zinnen. Gemiddeld dan. Er zijn vast uitzonderingen te bedenken. (Maar vaak is er bij langere alinea’s toch stiekum sprake van twee alinea’s die in elkaar overgaan.)
 
Kijk bijvoorbeeld eens naar de volgende alinea. Wat is de kernzin van deze alinea?

Voor veel van de kleine starters die heel vaak met producten en/of diensten komen die prima binnen de eigen regio kunnen worden verkocht, is een meer aardse benadering een veel productievere dan die van de elektronische wereld. Juist voor deze starters blijft de wat meer conservatieve marketing aanpak de beste keuze. Dus netwerken in de eigen omgeving, je product zichtbaar maken op plaatsen waar jouw potentiele klanten vaak komen, een advertentie in de lokale krant of een flyer onder de ruitenwissers. Zaken als een interview met een plaatselijke verslaggever van de lokale radio kan wonderen doen net als in de juiste wijk een paar honderd brievenbussen te folderen. Afhankelijk van je product of dienst, budget en doelstellingen zijn dit vaak veel doeltreffender methoden dan (soms voor veel geld) een website op te tuigen die vervolgens niemand bereik. Denk erom! Adverteren is een vorm van communicatie en communiceren, het woord zegt het al, vindt plaats tussen twee of meer personen. De spreker, in dit geval de nieuwe ondernemer en de luisteraar in dit geval de klant. Als die klant je niet hoort communiceer je niet . Ergo, bereik je je klant niet ergo verkoop je niet ergo heb je geen bestaansrecht.
(Bron: blogartikel “De zin en onzin van een website voor de startende ondernemer”)

Heb je echt de hele alinea gelezen? De kans is groot dat je hebt gescand. De bovenstaande alinea is namelijk te lang. Hij bevat ook meerdere (sub)onderwerpen. De schrijver had deze alinea dus beter kunnen opdelen in minimaal twee, misschien wel drie alinea’s.
 
3. Een goede alinea bevat samenhangende zinnen.
Een goede, snel-te-lezen alinea heeft dus een kernzin en een aantal zinnen die iets uitleggen over die kernzin. Toch zijn die twee samen nog geen garantie voor succes. Als schrijver heb je ook nog verwijs- en signaalwoorden om die losse zinnen met elkaar te verbinden.

 

Verwijswoorden zijn woorden die verwijzen naar andere woorden die eerder in de tekst genoemd zijn, bijvoorbeeld woorden als ‘hiermee’, ‘daardoor’, ‘waarin’, maar ook ‘het’ en ‘deze’. Signaalwoorden zijn verbindingswoorden die een signaal afgeven dat de lezer in een bepaalde richting laat denken. Hierbij moet je denken aan woorden als ‘want’, ‘dus’ en ‘ook’.

 

Bijvoorbeeld

Het voorkomen van ernstige maternale morbiditeit is een kwaliteitsindicator binnen de obstetrie. Onderzoek naar maternale morbiditeit is moeilijk. Het komt relatief weinig voor. Recente studies laten een toename zien van de maternale morbiditeit in de westerse landen. Nederland kent op dit moment geen registratiesysteem voor obstetrische complicaties.

 

In deze alinea zie je dat de zinnen onderling niet samenhangen. Ze staan gewoon naast elkaar, als los zand. Als je een aantal verwijs- en signaalwoorden toevoegt, wordt de alinea wel een geheel:

 

Het voorkomen van ernstige maternale morbiditeit is een kwaliteitsindicator binnen de obstetrie. Onderzoek naar maternale morbiditeit is moeilijk, omdat het relatief weinig voorkomt. Nederland kent bijvoorbeeld op dit moment geen registratiesysteem voor obstetrische complicaties. Recente studies laten echter wel een toename zien van de maternale morbiditeit in de westerse landen.

 

Een extra tip
Zo krijg je dus een slimme alinea: een kernzin met een aantal samenhangende zinnen om die kernzin toe te lichten. Lees een alinea ook eens hardop als je denkt dat hij klaar is. Dat is de snelste manier om na te gaan of je voldoende verwijs- en signaalwoorden in je alinea hebt gebruikt. Als je hardop leest, merk je namelijk vanzelf waar je woorden toevoegt.

 

© Suzanne Meijles

 

Deze (en nog veel meer) tips lees je ook in Een beetje Beroemd. Wil je al mijn adviezen bij elkaar? Schaf het boek dan vandaag nog aan!

 

2 reacties op Hoe schrijf je een slimme alinea?

  1. Romano schreef:

    Leerzaam stuk. Maak me zelf er nog teveel schuldig aan te lange alinea’s te maken. Concept van de kernzin vind ik interessant.

  2. Goed uitgelegd en met voorbeelden aangetoond. Erg handig om te weten en meteen toepasbaar.

Plaats jouw reactie.